Blanket Verification of Disability Certificates: ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ ପ୍ରମାଣପତ୍ରର ‘ବ୍ଲାଙ୍କେଟ୍’ ଯାଞ୍ଚ ଉପରେ କଟକଣା ଲଗାଇଲେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର

ଓଡ଼ିଶାର ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ସ୍ୱରୂପ, ରାଜ୍ୟ ସରକାର ସରକାରୀ ଚାକିରି ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତି ଏବଂ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନରେ ପ୍ରବେଶ ସମୟରେ ଅକ୍ଷମତା ପ୍ରମାଣପତ୍ରର ଅନାବଶ୍ୟକ ବାରମ୍ବାର ଯାଞ୍ଚ ବନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ କଟକଣା ଜାରି କରିଛନ୍ତି।

ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ସଶକ୍ତୀକରଣ ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ସମସ୍ତ ବିଭାଗକୁ ପଠାଯାଇଥିବା ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି ଯେ, ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଅକ୍ଷମତା ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସଶକ୍ତିକରଣ (SSEPD) ବିଭାଗ କହିଛି ଯେ ଅକ୍ଷମତା ପ୍ରମାଣପତ୍ରର କୌଣସି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁନଃଯାଞ୍ଚ କିମ୍ବା ପୁନଃମୂଲ୍ୟାୟନ ହେବ ନାହିଁ। “ଯଦି ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ, ତେବେ ପୁନର୍ବାରୀକରଣ କେବଳ ସେତେବେଳେ କରାଯିବ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରମାଣପତ୍ରର ପ୍ରାମାଣିକତା ସନ୍ଦେହଜନକ ହେବ,” ଏଥିରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନଙ୍କ (NHRC) ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀକୁ ଭିତ୍ତି କରି ସରକାର ଏଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।

ଅତିରିକ୍ତ ସଚିବ ସୋନିଆ ବେହେରାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜାରି ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଅନୁଯାୟୀ, ସମସ୍ତ ବିଭାଗକୁ ୧୫ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୫ର ସଂଶୋଧିତ SOPକୁ ଅକ୍ଷରେ ଅକ୍ଷରେ ପାଳନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହି ନୂତନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ପ୍ରକୃତ ହିତାଧିକାରୀମାନେ ଯେପରି ବିନା କୌଣସି ଅଯଥା ବାଧାବିଘ୍ନ କିମ୍ବା ମାନସିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ହଇରାଣରେ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରାପ୍ୟ ସୁବିଧା ସୁଯୋଗ ପାଇପାରିବେ, ତାହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା। ଏହି ନିୟମକୁ କଡ଼ାକଡ଼ି ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଜିଲ୍ଲାପାଳ ଓ ଜିଲ୍ଲା ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି।

ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଅକ୍ଷମତା ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସଶକ୍ତିକରଣ (SSEPD) ବିଭାଗ ଅନୁଯାୟୀ, ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନଙ୍କ (NHRC) ସରକାରୀ ନିଯୁକ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରବେଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବେଞ୍ଚମାର୍କ ଅକ୍ଷମତା (PwBD) ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ ଜଡିତ ମାମଲା ପରିଚାଳନାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ପରାମର୍ଶଦାତା ଏବଂ ମାନକ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀ (SOP) କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାରେ ତ୍ରୁଟି ଦେଖିଛି।

ଏହା ସମସ୍ତ ବିଭାଗକୁ ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନଙ୍କ (NHRC) ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀକୁ କଡ଼ାକଡ଼ି ପାଳନ କରିବାକୁ କହିଛି ଯାହା ନିଶ୍ଚିତ କରିବ ଯେ ଯାଞ୍ଚ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପ୍ରକୃତ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ହକଦାର ଲାଭ ପାଇବାରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସୃଷ୍ଟି କରିବ ନାହିଁ।

ରାଜ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ସଚିବଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ଯୋଗାଯୋଗରେ, ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନଙ୍କ (NHRC) ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲା ଯେ ପ୍ରକୃତ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ହିତାଧିକାରୀମାନେ ଲାଭ ପାଇବାକୁ ସକ୍ଷମ ହେବା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ପରାମର୍ଶଦାତା ଏବଂ SOP ଜାରି କରାଯାଇଛି।

ତଥାପି, ୨୦୨୫ର ମାନକ କାର୍ଯ୍ୟଶୈଳୀ (SOP)କୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରି କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଭାବେ ବାରମ୍ବାର ଚିକିତ୍ସା ପରୀକ୍ଷାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା, ଯାହା ସେମାନଙ୍କ ମୌଳିକ ଅଧିକାରକୁ କ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିଲା। ଏହି ସମସ୍ୟାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଏବେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି ଯେ, କେବଳ ଯେଉଁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରମାଣପତ୍ରର ପ୍ରାମାଣିକତା ନେଇ ପ୍ରକୃତ ସନ୍ଦେହ ଉପୁଜିବ, କେବଳ ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ହିଁ ଯାଞ୍ଚ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆପଣାଯିବ।

କମିଶନ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯଦିଓ ୨୦୧୧ ଜନଗଣନାରେ ଦେଶରେ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୨.୬୩ କୋଟି ଥିଲା, କିନ୍ତୁ କେନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କର ଏକ ଜାତୀୟ ଡାଟାବେସ୍ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଏବଂ ଲାଭ ପାଇବାକୁ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରିବା ପାଇଁ ଜାରି କରାଯାଇଥିବା କେବଳ ୧.୩ କୋଟି ଅନନ୍ୟ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ପରିଚୟ (UDID) କାର୍ଡ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଇଛି।

ତେଣୁ, କମିଶନ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୫ ରେ ଜାରି ହୋଇଥିବା ପରାମର୍ଶ ଏବଂ SOP ଆଧାରରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗ୍ୟ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କୁ ଏହି କାର୍ଡଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।